سيد محمد خالد غفارى
19
فرهنگ اصطلاحات آثار شيخ اشراق ( فارسى )
2 . سقراط ، افلاطون ، ارسطو ( قرن پنجم و چهارم ق . م ) 3 . از مرگ افلاطون تا آغاز فلسفهء نو افلاطونى ( از پايان قرن چهارم ق . م تا قرن سوم . م ) 4 . نو افلاطونى ( از قرن سوم تا ششم . م ) دورهء بحثهاى دينى بر مبناى تصوّف . شيخ اشراق - رحمه اللّه - در آثار خود علاوه بر افلاطون و ارسطو از كسانى همچون هرمس ، آغاثاذيمون فيثاغورس ، انباذاقلس ، سقلبيوس ، هرقليطوس و ذيمقراطيس با تعظيم و احترام خاصّ ياد كرده ، هرمس را پدر حكما خوانده و زمان آغاثاذيمون را قبل از او دانسته است . افلاطون را حكيم الهى و فرمانرواى مطلق حكمت ناميده است و براى اين حكما ، قدر و منزلتى بسيار والاتر از فلاسفهء دورهء اسلامى همچون ابو نصر فارابى و ابو على سينا قائل شده است و هشدار مىدهد كه مبادا گستاخى اين اسلاميّون با فيثاغورس ، تو را از راه به در برد ؛ زيرا اينها هر چند بسيار خوب مسائل را شرح داده و موشكافى كردهاند ، امّا بر بسيارى از اسرار نهانى كلام اين حكماى اوايل بويژه انبيا آنها وقوف نيافتهاند ، زيرا بيشترين كلام اين قوم بر رمز و مجاز بوده است . « 1 » اينك بر اهمّ مبانى فلسفى بعضى از فلاسفه و متفكّران اين ادوار چهارگانهء يونان بويژه آنهايى كه اسمشان در آثار سهروردى آمده است و يا در فلسفهء او تأثير خاصى داشتهاند به خصوص افلاطون و فلوطين نظرى سريع و گذرا خواهيم داشت . الف ) دوران پيش از سقراط ( از قرن هفتم تا قرن پنجم ق . م ) 1 . طالس ) thales ( ، در ملطيّه ) Miletus ( واقع در ايونيا ، آسياى صغير بين 640 تا 624 ق . م . زاده شد . وى قديمترين حكيم شناختهشدهء يونان است . همهء اطلاعات مورخين فلسفه از طالس از طريق ارسطوست . خلاصهء نظريّاتى كه به او منسوب است از اين قرار است : 1 . زمين بر روى آب شناور است . 2 . آب علّت يا سبب مادّى تمام اشياء است .
--> ( 1 ) مجموعه اول - تلويحات ، صص 111 - 112 .